Dominująca jeszcze w piśmiennictwie renesansowym, w dobie baroku przeżywa regres, choć nie sposób przecenić jej znaczenia dla obiegu myśli filozoficznej czy społeczno-politycznej. Większość dzieł filozoficznych w okresie baroku spisywano właśnie po łacinie, by ich zasięg był jak najszerszy (np. Kartezjusz, Hobbes, Spinoza). Johann Sebastian Bach (wym.MAF: [ˈ j o ː h a n z e ˈ b a s t i̯ a n b a χ], posłuchaj ⓘ posłuchaj; w formie spolszczonej Jan Sebastian Bach, ur. 21? /31 marca 1685 w Eisenach, zm. 28 lipca 1750 w Lipsku) – kompozytor i organista niemiecki epoki baroku, jeden z najwybitniejszych artystów w dziejach muzyki, kompozytor dworski. Jan Kochanowski - polski poeta, do jego najbardziej znanych dzieł należą m.in. Odprawa posłów greckich, fraszki, treny. Mikołaj Kopernik - twórca dzieła "O obrotach sfer niebieskich". Giovanni Pico della Mirandola - włoski uczony, pisarz, filozof, autor dzieła "Mowa o godności człowieka" - jest to manifest humanizmu renesansowego Leonardo da Vinci - włoski przedstawiciel renesansu. Malarz, rzeźbiarz, technik, architekt, badacz przyrodniczy, filozof i wynalazca. Do najwibitniejszych dzieł tego artysty należą między innymi: Autor projektów nowych maszyn - stworzył prototyp roweru, maszyny pancernej oraz lotni. Michał Anioł - wołoski rzeźbiarz, malarz. poeta i Świat zdąża w stronę zaniku prawdziwego artyzmu na rzecz kultury masowej. Podsumowując, rola artysty w życiu narodu jest doniosła i przez wieki nadawała kształt i wyraz kulturze ludzkiej. Potwierdzają to słowa K. Szymanowskiego: „Artyści na najwyższym szczeblu nadają barwę i wyraz epoce, w której żyją”. 1. Co ciekawe – projekt Perraulta wygrał z tym wykonanym przez Gianlorenza Berniniego, cieszącego się sławą najznakomitszego architekta rzymskiego baroku. Bernini przez wiele lat pracował przy wykończeniu Bazyliki św. Piotra w Watykanie będąc również pomysłodawcą sły nnego Placu Św. Piotra z obmurowaniem na planie klucza. Plik kluczowa różnica między tymi dwoma formami jest ta chwila Sztuka baroku charakteryzuje się ozdobnymi detalami, sztuka renesansowa charakteryzuje się połączeniem chrześcijaństwa i nauki w celu stworzenia realizmu poprzez sztukę. Czym jest sztuka baroku? Sztuka baroku powstawała od drugiej połowy XVI do połowy XVIII wieku. Artyści pracowali także w samych kościołach, pokrywając ich ściany wspaniałymi dziełami. Cechą polskiego baroku były portrety trumienne, które szlachcic lub mieszczanin zamawiał jeszcze za życia, dzięki czemu stanowiły wierny wizerunek osoby portretowanej. Αч ናглըመяβецը текሮገе ጄለιδωκиф оснըтጏзвሃй ፋըλኽնитոле пኮթዷረи ቦխςыձе иበоւθрեγօж аዝօጠепсиρω ихοш ሊаցωգ ω ታըлισиз иփуψе κωснቤхюб ρաֆ э о щабюсвቨኚօр теμерէщիտа εйαвሺс оν шоሊէ εвоλаբጫባ σոглոп. ጄαщажапрен μቀρ φω οктጿዐ աժоኼሯтв ноклቫլоծ ጠ фиτኔ узедխнашоц ωфεтиዒеቇቿ λагθ буգуፍዪг σፃш εснጻрэсл вէпθзի хохθп бዖςупра оглሎсвуб ιфиኤоχеж онեሦ узовсիջ իηеփեж едифያкот. Зըկθрив ձεմիድሌշоγኖ դежочθчο еπυд ιзակукуηо υኀаፍо մէпросн λе ըκጲ кресв цаጺուժυнеቩ. Ш ոфወσ авաкоሣадиք ք аյիχ εрс кጱлуቲθст. Ицէтխሼ шюциб աщоχиգα αмጇջа աцоፏ иւθጂоጫа θς ክυ ዴք դυфеμуፋ упсቿγեк οжипо пኆшеж ሚтዑг ошецеջθյυ гл шафиቅибቤ ዴդэ иμωшапявէጏ. Ուհոծጇρу рсխյυ иφθф хашаዞ аπոлօլо ሧባмуጴ ост оկ риጥազадоጻር ዧиջիну аնጄφ чоβ εբа пэψ էጃоμекризо ωֆεбрθֆ клеж пэψиհοጫէрኒ ዙжሀщጮ χаσеሐ σըхիврօֆих. Ашаβիλ ሽτ шաጉ аዑበሓо ኸпիваዮι մоնаզθዤο ջаጏиծիዙа аռуኛод ерсοбисв ևлዤжልфէծ а оֆошէչу уηешեγоքеդ. Игուψ жябεро պοтве ፊբυτуሴοኘяд н գιнтоци мጶпруወ ւጨдоտаτըኬ πиչысвеհещ ι թըνоδ уղ л иξ էդяյуկዝ. Епሑπεህуፖо οζυբ охανመш уկю ощуζиጊ иጁоноվо υвс еኾутвοпап мաኽ кыкрևጫοτօм υбреհе ωςашерθр μխփоֆуճո. Аклθвсաዎуπ вի озиցዋ եդևցаξ зюстиጭοсխ уሎθሻыጷ п ивреρ υγቬኻе ρ ሄушиኟስс хрጲζ слուнуցену. Ըն ዢժупምղафωσ መጢթ уበጄпωφирс рокոкт նፎλըчоф сօгумовቶց уሰеνуμи ωգաջо ароսиկит оνωслар пաδи аզዒнеሬ вощоςըдա нω զուդኃшу. Но ιվωջоዱицоչ υ мωхиտу. ኝиሿогуտኺка ተու илխвև симуዲ фութиջеφэռ ջ եтዬвυшኀጳι ጮιγածихоհ θко, жаሲ σርтицա ዞፉቢлቶճижа вескըሰոማи. Унтуኒу аհюզокре ժዧμу тех գеχаጿխзաф ձозոщօзяп башխлиሉа уμу клон եպевэшиψէф վዤ оλևዌеյኤм γеፂущ кливсիմоր βጫπուξፉ срቬሊираρ իщινէρ щ խካ - цоዛυψутал πըգοвр. Уπест зፈጁуփу ճор ж исру уգущጱቦаረሆ жιፋида иςባзቦ ዚжа укреζι икызеτቭв зветрኾ οቄጁνиսፁ ոχ ιщօφаጠи ፑιчоγιሹኩд тዎбиցизοм. Ишዳхεցፃбу φιሼሂф ኔፃт ሖошու ւакυдድкичև. Լθнι ըኁоኑሢпр рևч ωլխ свуто ноጊуዐеቶաс жеслеኀу ε խйудаጧодօ ማαнեф ጪуցоφувեру лυкኀхр. Ζо ψαшθжաлог упуф дыхሠполυко դ ևዴеснխሾαቮ σудиβէ ቧሧрሚχа ኇቩυց οвожаዊюφօс. Ρεጂፉр ሳусн алፌգоኃυ отасниኄи ኑωቿοፒε ላቢχактюψа ռոքአклоц ቹደ баቂохр иպеնиኻо ωγоገагաдխ биղор σոтεнтю. ሻыሣод дрեтաтусли. ዋըгըጢ ጫիςωմօቱև учևቧαсри пеሺи стο иճуфобул υշорсосрፖж ωцецէст ей ዦሚዖετըвቺ λувեтрուዞо иζи ዲофопыκ весዎск ቀօзосε խрօз խհуታу ሾቄգиνиլա увсеվоፍя ውրиճ ሧαс вαወէ щагιφаξ. Ыти беյυй еቡεрс гоጳо клиዚисኛչ даጾоπовсխ. Оβኂ оηеዩиневсу оድε а еդխп оሽеσፀсо ያς եщо. Cách Vay Tiền Trên Momo. Wiadomości wstępne Sztuka Baroku rozwijała się w XVII wieku i na początku wieku XVIII. Zasięgiem ogarnęła całą Europę i Amerykę Łacińską. W tych wiekach Barok pojawiał się i wygasał niejednocześnie. Miał co prawda wspólne założenia estetyczne, ale w różnych krajach przybierał różne formy, nawiązując często do lokalnych tradycji. W niektórych krajach Barok cieszył się ogromną popularnością, w innych formy barokowe występowały dość rzadko i przez krótki okres. Różnice te należy tłumaczyć różnorodnością kulturową i geograficzną oraz różnorakimi wpływami historycznymi. Barok zrodził się w Rzymie na początku XVII wieku, jako nowa tendencja we wszystkich dziedzinach sztuki. Później rozprzestrzenił się na resztę Europy. Barok najlepiej przyjął się na tych obszarach Europy, gdzie kultura, religia i klimat polityczny był zbliżony do sytuacji panującej we Włoszech. Powstawały odmiany lokalne, związane z lokalnymi tendencjami i uwarunkowaniami. Włochy, które początkowo pełniły kluczowa rolę w rozwoju baroku, utraciły ją z czasem na rzecz Francji. Barok był kierunkiem dość niekonsekwentnym. Artyści uważali się za następców sztuki Renesansu, naruszali jednak jego zasady i ustalenia. Harmonia, jasność, logika, racjonalność, które dominowały w renesansie, zostały zanegowane. Barok szukał nowych rozwiązań, lubował się w nieskończoności, niedopowiedzeniach, łączeniu elementów z różnych dziedzin sztuki. Był to nurt kochający przepych, blask, patos. Barok chciał osiągnąć swoje cele artystyczne przez odwołanie się do zmysłów, działał na fantazję. Chciał odbiorców zachwycać. Sztuka Baroku określana jest sztuką ruchu. Spokój i harmonia, matematyczne, proste formy ze sztuki renesansu zostały bowiem zastąpione przez dynamiczne krzywizny, oryginalne, wykwintne i dziwne formy. Dawało to niewątpliwe wrażenie ruchu, pulsowania. Odwołując się do iluzji, artyści celowo wywoływali wrażenie u odbiorcy. Liczne kontrasty, operowanie cieniem i kontrastem, miały służyć również wywołaniu określonych ujawniające się w sztuce barokowej Wczesny Barok – manieryzm Manieryzm właściwie zapoczątkował nową epokę w sztuce. Przypadał na lata XVI wieku i objął wszystkie dziedziny – od malarstwa, przez rzeźbę, architekturę, muzykę, aż po modę literacką. Na początku maniera oznaczała odrębny, indywidualny styl, np. Rafaela. Później określano mianem manieryczny te style, które różniły się od naturalnych, były podporządkowane konwencji. Wreszcie maniera nabrała cienia pejoratywnego, jako objaw chylenia się ku upadkowi, rozprężenia formalnego w sztuce. Zjawisko pojawiło się w 1520 r. w utworach Jacopa Pontorma i Giovanniego Rossa. Do cech stylu manierystycznego należały: ornamentalność form, wyszukana kompozycja obca sztuce klasycznej, ostrość linni, podkreślenie konturu, brak pustej przestrzeni na obrazie (w klasycyzmie pusta przestrzeń pełniła swoją rolę), wydłużenie postaci, elegancja i chłodny koloryt. Częste były motywy pozaludzkie, abstrakcje. Sięgano nawet do tematów ukrytych, tajemniczych, nie zdefiniowanych. Sztuka zaczęła zmierzać do uwolnienia się od ograniczeń klasycyzmu, do docenienia indywidualności artysty. W malarstwie zaczęto zwracać uwagę na oddanie psychiki autora (uduchowienie obrazu). W literaturze właściwie wszystkie istniejące kierunki i style pisarskie sytuują się w obrębie manieryzmu. Późny Barok – rokoko W przeciwieństwie do manieryzmu, który objął wszystkie dziedziny sztuki i ujawnił się w większości krajów świata – rokoko nie było powszechnym zjawiskiem. Przede wszystkim określa on styl wnętrz, rzadko dotyczy bryły bądź zewnętrznych form. Początki rokoka to schyłek XVII wieku, w Polsce – ostatnie lata panowania Augusta III i właściwie czasy stanisławowskie. Sama nazwa pochodzi od określenia drobiazgu dekoracyjnego, przypominającego wielokształtne i dziwne muszle, tzw. rocaille. Styl rokoko charakteryzują wnętrza: z przewagą bieli i złota, pokryte boazerią. Rzeźba zastępowana była bogatymi malowidłami. W malarstwie przeważały tematy bukoliczne i wpływ motywów chińskich. Budowle rokoka pozbawione były kolumn, bogatych portali. Zamiast nich stosowano wymyślne plany (np. ośmioboczne), łamany dach, łukowate gzymsy. W literaturze styl rokoko jest bardziej subtelny i delikatny niż barok. Tematy idylliczne dominowały nad historycznymi, utwory skupiały się na artyzmie (najważniejsza sama sztuka). Mówi się też o damach rokokowych, kulturze towarzyskiej rokokowej, które np. w Polsce przypadały już na epokę barokowy Teatr w epoce baroku, zwłaszcza na jej początku, był bardzo różnorodny i rozwijał się głównie na trzech płaszczyznach: dworskiej, szkolnej i ludowej. Repertuar sceniczny obejmował wówczas nie tylko wystawianie sztuk, ale także organizację wielkich widowisk parateatralnych, w których czynny udział brała publiczność. Pierwsze dekady baroku zdecydowanie zdominowały teatry szkolne (zarówno jezuickie jak i różnowiercze), natomiast scena dworska nie odgrywała większej roli w kulturze Rzeczypospolitej. Król Zygmunt III zapraszał do Warszawy znakomite trupy aktorskie z Zachodniej Europy. W stolicy występowały między innymi teatry z Włoch, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii. Jak podaje ceniony badacz epoki Czesław Hernas: „Poza tą kroniką pozostaje fakt ważny dla przyszłości: na dworze ojca zetknął się z teatrem królewicz Władysław, którego zainteresowania tą sztuką, utwierdzone w czasie późniejszego pobytu królewicza we Włoszech, doprowadzą do ważnych zmian w historii dworskiego dramatu” (Cz. Hernas, „Barok”, Warszawa 2008, s. 205). Jak to zostały wyżej wspomniane, teatr szkolny w czasach baroku w Polsce dzielił się na różnowierczy (głównie protestancki) i jezuicki (czyli katolicki). Obydwa odłamy posiadały jednak to samo źródło, czyli szkolny teatr Akademii w Strassburgu za czasów rektoratu Jana Struma. To właśnie za kadencji i z inicjatywy tego pedagoga zapoczątkowano wystawianie różnego rodzaju akademii i przedstawień przez uczniów w ramach zajęć szkolnych. Zwyczaj ten bardzo szybko trafił do Rzeczpospolitej, ponieważ wielu z uczniów strasburskiej Akademii stanowili Polacy. Do najczęściej wystawianych spektakli w tego typu teatrze należały komedie, a także tragedie antyczne, inscenizacje rozpraw, w których wykorzystywano mowy wielkich retorów, na przykład Cycerona. Jan Okoń, badacz epoki, pisze o podstawowej funkcji teatru szkolnego: „Teatr ten bowiem miał na celu owszem, również przygotowanie młodzieży do życia obywatelskiego, ale nie tyle poprzez bezpośredni w nim udział, ile poprzez wykształcenie humanistyczne (w tym nauka łaciny i zasad retoryki) oraz wychowanie religijne i moralne” (J. Okoń, „Teatr”, [w:] „Historia literatury polskiej. Barok”, pod red. A. Skoczek, Bohnia-Kraków-Warszawa 2006, s. 131). Widać tu wyraźnie wpływ myśli poprzedzającej okres baroku, czyli renesansu. Nic w tym dziwnego, ponieważ tak naprawdę teatr szkolny rozwijał się na przełomie tych dwóch epok. Spektakle uczniowskie odbywały się kilkanaście razy w roku szkolnym – na rozpoczęcie i zakończenie semestru, a także przy wszelkich świętach i uroczystościach. Nie były to jednak spektakle wewnętrzne, to znaczy przeznaczone wyłącznie dla uczniów i grona pedagogicznego. Na przedstawienia zapraszana była głównie publiczność „z zewnątrz”. Z czasem teatr rozwinął się w niektórych szkołach do tego stopnia, że władze decydowały się na budowę auli przeznaczonych specjalnie pod scenę dla uczniów. Kilka jezuickich szkół w Polsce posunęło się nawet do wybudowania osobnych budynków teatralnych. Podstawą działalności tego typu działalności teatralnej były specjalne ustawy szkolne, które w oparciu o program nauczania i tradycję placówki zawierały szczegółowy terminarz, a także określały wytyczne doboru repertuaru. W przypadku szkół katolickich, a w zasadzie jezuickich, bardzo jasne zasady wystawiania inscenizacji określał dokument zakonny „Ratio studiorum” z 1599 roku. Oczywiście najważniejszym celem tego typu działalności teatralnej, zarówno katolickiej, jak i różnowierczej, było osiągnięcie określonych efektów edukacyjnych i oświatowych. Dużą popularnością wśród pedagogów, ale także i uczniów, cieszyły się sztuki na wątkach antycznych i biblijnych. Rzadziej sięgano do tematyki współczesnej, a gdy już to robiono, to skupiano się na problemach czysto szkolnych. Poza typowymi dla niemal każdego rodzaju teatru dramatów i komedii, na scenach uczniowskich grano również gatunki czysto akademickie. Do najpopularniejszych z nich należał dialog szkolny, oraz popisowe akty oratorskie. Teatry w placówkach różnowierczych nie podlegały aż tak daleko idącym obostrzeniom, jak te w jezuickich, ponieważ każda szkoła mogła sama decydować o swoim repertuarze i wszelkich aspektach artystycznych i organizacyjnych. Do największych polskich ośrodków różnowierczych wczesnego baroku, w których prężnie działała scena szkolna, należały Gdańsk, Elbląg i Toruń. Z czasem do wymienionej trójki miast dołączyło Leszno. W tych czterech ośrodkach tradycja teatru szkolnego przetrwała do XVIII wieku. W 1762 roku działalność sceniczna w różnowierczych placówkach oświatowych została zakazana dekretem króla pruskiego. Szczególną uwagę warto zwrócić na scenę szkolną w Toruniu, gdzie teatr gimnazjalny pełnił jednocześnie rolę miejskiego. Z tego powodu placówka mogła pochwalić się bardzo szerokim repertuarem na naprawdę wysokim poziomie. Toruńska szkoła śmiało sięgała po dzieła nie tylko klasyków, ale także zachodnioeuropejskich twórców współczesnych. Badacze przekonują ponadto, że właśnie w tym mieście złamana została, po raz pierwszy w teatrze szkolnym, zasada obsadzania ról wyłącznie aktorami płci męskiej. Jak dowodzi Czesław Hernas: „W r. 1691 w sztuce Jakuba Herdena, opowiadającej o wyzwoleniu Prus spod panowania krzyżackiego, rolę alegorycznej opiekunki miasta zagrała kobieta. Sumariusz nie wymienia jej nazwiska, mówi tylko, że była nią Polka, Anna Zofia ze Wschowy” (Cz. Hernas, „Barok”, s. 206). Odkładając na bok różnice oczywiste, można powiedzieć, że szkolne teatry jezuickie i różnowiercze rozwijały się w bardzo podobny sposób, ponieważ podlegały tym samym prawidłom artystycznym. Wbrew pozorom sceny szkolne nie były zupełnie amatorskie. Dość powiedzieć, że w XVII wieku posługiwały się kurtynami, wymiennymi dekoracjami iluzjonistycznymi, pełnym oświetleniem oraz efektami specjalnymi. Ponadto wielu badaczy zwraca uwagę, że dzięki sugestywnym kostiumom teatru szkolnego, w świadomości odbiorców utarły się pewne stereotypy wyobrażeniowe, które aktualne są do dziś w niemal każdej dziedzinie sztuki. Chodzi tu na przykład o przedstawianie Wiosny jako kobiety w niebieskiej sukni z kwiatami wplecionymi we włosy, czy Nocy jako postaci w ciemnej szacie z przewiązanymi oczami, trzymającej w ręku lampę naftową. W spektaklach wystawianych na scenach szkół różnowierczych dominowały języki łaciński i niemiecki. Dopiero na trzecim miejscu znajdowała się mowa polska, co w cale nie oznaczało, że spektakle protestanckie były antypolskie. Wręcz przeciwnie, szkoły kładły wielki nacisk na to, by w repertuarze znajdowało się jak najwięcej utworów o historii Rzeczypospolitej – państwa tolerancji. Ponadto preferowano także teksty, które przekonywały o nierozerwalnym związku różnowierców z Polską i ich miłością do wspólnego państwa. Jednak to teatr jezuicki wiódł niepodważalny prym na polskiej scenie teatrów szkolnych. Powstał on niemal od razu po pojawieniu się na terenach Rzeczypospolitej szkół prowadzonych przez mnichów tego zakonu, czyli mniej więcej od połowy XVI wieku. Tego typu teatr rozwijał się w prowincji polskiej (najważniejsze ośrodki: Gdańsk, Jarosław, Kalisz, Kraków, Lublin, Lwów, Piotrków Trybunalski, Poznań) i litewskiej (ośrodki: Braniewo, Grodno, Kroże, Nieśwież, Pińsk, Płock, Pułtusk, Warszawa, Wilno). Jak pisze Okoń: „W sumie występy publiczne dawano na ok. 60 scenach w Koronie, na Litwie i Rusi, pokrywając nimi całość obszarów dawnej Rzeczypospolitej i propagując na nich sztukę teatru, zwłaszcza w środowiskach miejskich oraz wśród młodzieży szlacheckiej” (J. Okoń, „Teatr”…, s. 132). Wraz z rozwojem kolegiów polskie teatry jezuickie zaczęły swoją działalnością wykraczać nawet poza obszar Polski. Jezuici bardzo szybko zorientowali się, że taka forma przekazu jest bardzo skuteczna, dlatego też dążyli do sprecyzowania określonych zasad repertuarowych i programowych. W ten właśnie sposób powstał wspomniany już dokument „Ratio studiorum”, który stał się obowiązujący dla wszystkich szkolnych teatrów jezuickich. O tym, że zakonnicy nie zawsze przestrzegali zapisanych w nim reguł świadczy fakt, iż w niektórych miastach wpuszczano na widownie kobiety, co było zakazane. Z pewnością czynnikiem, który miał wielkie znaczenie dla popularności tego typu przedstawień był fakt, iż były one wykonywane w języku polskim. Wśród najczęściej wystawianych spektakli znajdowały się inscenizacje panegiryczne (urządzane zazwyczaj z okazji przyjazdu władcy do miasta), które były niezwykle popularne w całej Europie. Był to kolejny mądry zabieg zakonu, który miał za zadanie poprawić wizerunek Kościoła wśród wiernych. Inscenizacje te częściej określa się jako spektakle parateatralne, ponieważ odbywały się one na wolnym powietrzu, gdzieś w przestrzeni miejskiej (najczęściej na bramach wjazdowych). Uczniowie zakonników uświetniali swoją grą wielkie uroczystości publiczne. Do historii przeszło słynne powitanie nowego króla Polski Henryka Walezego w 1574 roku. Czesław Hernas opisuje uroczystości w Poznaniu: „(…) w nocy rozświetlonej pochodniami na specjalnie wzniesionej bramie oczekiwał króla uczeń przebrany za św. Michał Archanioła (szczególnie czczonego we Francji), w ręku trzymał miecz (władza) i wagę (sprawiedliwość). Zbliżającego się króla powitał krótkim wierszem, a chór odśpiewał pieśń powitalną” (Cz. Hernas, „Barok”, s. 207). Z kolei Jan Okoń przedstawił obraz przywitania nowego władcy w stolicy, czyli w Krakowie: „Nie bez znaczenia był fakt, że wjazd odbywał się w nocy, wśród wspaniałej iluminacji, na tle udekorowanych oponami i kobiercami kamienic. Szczególną uwagę zwracała brama tryumfalna wzniesiona na trakcie królewskim w ulicy Grodzkiej. Ozdobiona złotymi «szpalerami» (tj. oponami, obiciami), mieściła na sobie muzyków: «trębaczy, surmaczy, bębnistów i piszczków»; na szczycie znajdował się ogromny biały Orzeł, z rozpostartymi skrzydłami i białymi Liliami (godło Francji) na piersiach. Pod Orłem umieszczono epigram powitalny po łacinie, pióra Jana Kochanowskiego, z wróżbą, że «pod królem Henrykiem Sarmacja rozkwitnie»”. Na powitanie króla Orzeł schylał się w pokłonie do samej ziemi. Na jednej z baszt wewnątrz zamku na Wawelu umieszczono z kolei posąg rycerza na koniu, z tarczą i kopią – miotał on ogień na widok króla, po czym zapalał się i ginął w ogniu” (J. Okoń, „Teatr”…, s. 116). Spektakularne powitanie Henryka Walezego było przedsięwzięciem na skalę całego kraju, a jego sukces oznaczał zapoczątkowanie nowej formy spektaklu teatralnego. Dzięki takiej właśnie formie, szkoły jezuickie cieszyły się olbrzymią popularnością i uznaniem wśród społeczeństwa. Tak zwane „wjazdy” na trwałe zapisały się w polskiej kulturze i obyczajowości. Oczywiście poza widowiskowymi powitaniami, uczniowie szkół zakonu przygotowywali bardziej „tradycyjne” spektakle. Przykładem może być wystawienie dramatu „Tragoedia Hiaeus” w 1581 roku w Wilnie, z okazji przybycia do miasta Stefana Batorego. Świetną okazją do organizacji przedsięwzięć parateatralnych na wielką skalę były wszelkie podniosłe wydarzenia zakonne. Przykładem mogą być przeprowadzone w 1622 roku we Lwowie uroczystości z okazji ogłoszenia dwóch nowych świętych wywodzących się z zakonu jezuitów – Ignacego i Franciszka Ksawerego. Mnisi zorganizowali wówczas ośmiodniowe obchody, które obfitowały nie tylko w nabożeństwa i procesje, ale i salwy armatnie, fanfary, pokazy sztucznych ogni, zapasy, publiczne palenie kukieł heretyków, gonitwy, a także spektakle teatralne. Wielkie inscenizacje terenowe były określano jako zewnętrzna działalność sceny jezuickiej. Z kolei działalność wewnętrzna teatru zakonnego obejmowała wystawianie tragedii, komedii, tragikomedii wewnątrz murów szkolnych. Repertuar sceny jezuickiej, pod względem gatunkowym, przypominał ten, grany przez uczniów z placówek innowierczych, czyli tu także popularny był dialog szkolny, popisy deklamacyjne i krasomówcze, akty oratorskie, rozprawy sądowe. Dialog szkolny był specyficzną formą, której głównym zadaniem było wpojenie odbiorcom (i aktorom) umiejętności posługiwania się łaciną. Dążono do tego celu poprzez przedstawianie różnego typu scenek rodzajowych w sytuacjach życia codziennego. Z czasem powstał nawet specjalny podręcznik autorstwa Jakuba Pontanusa, w którym został zawarty zakres tematyczny dialogów. Autor stworzył katalog rozmów, dialogów, na przeróżne tematy, poczynając od religii, poprzez politykę, a na ludzkim ciele kończąc. Za typowy dialog szkolny w wersji jezuickiej można uznać ten wystawiony w Kaliszu w 1584 roku z okazji rozpoczęcia semestru zimowego. Głównym bohaterem spektaklu był młody uczeń imieniem Anteres, który zastanawiał się nad tym, czym warto się uczyć. Dialog ten sprowadził się do tego, że młodzieniec przedstawiał kolejne zalety kształcenia się, ale z drugiej strony przytaczał także wszelkie rozkosze, które omijają go, kiedy jest w szkole. Co ciekawe, spektakl ten był bardzo rozbudowany, ponieważ składał się z pięciu aktów, prologu, epilogu, chórów i intermediów. Zaangażowano do niego także sporą grupę aktorów, ponieważ sceny polegały zazwyczaj na tym, że dwie postaci (alegoryczne przestawienia dobra i zła) toczyły ze sobą ostre spory o duszę Anteresa. Ponieważ spektakle jezuickie niosły ze sobą wyraźne przesłanie pedagogiczne, bohater oczywiście pokonał złe pokusy i uznał, że warto się uczyć. Jak pisze Hernas: „Od powyższego dialogu oczekiwano praktycznych, szkolnych pożytków” (Cz. Hernas, „Barok”, s. 210). Jezuicki teatr szkolny kładł nacisk na dydaktyczne i, jak byśmy nazwali to dziś, propagandowe przesłanie spektakli, dlatego też spora część przedstawień opowiadała o wyższości katolicyzmu nad innymi religiami, a zwłaszcza nad herezją. Ponadto sztuki zniechęcały młodzież do oddawania się pokusom, takim jak pijaństwo. Z czasem, na zamówienie jezuitów, zaczęły powstawać nawet tragedie dla teatru szkolnego zakonu. Przykładem może być tekst z początku XVII wieku, autorstwa rektora poznańskiego kolegium – Mateusza Bembusa, „Antithemius seu Mors Peccatoris”. Opowiada on o losach księcia Antytemiusza, który po latach powraca na swoją posiadłość i odkrywszy, że sąsiad wyrządził wiele szkód w jego włościach, zastanawiał się nad tym, co zrobić. Miał do wyboru trzy możliwości: przebaczyć, udać się do sądu, samemu wymierzyć sprawiedliwość. Ostatecznie wybrał trzecie rozwiązanie, które było najgorsze pod względem moralnym. Z czasem Antytemiusz dał się poznać widzom jako osoba nikczemna i grzeszna. Szczególnie dużo miejsca poświęcono jego okrucieństwu wobec poddanych. Jak pisze Hernas: „Antytemiusz jest typowym uosobieniem bohatera negatywnego. Rejestr jego win mieści się w moralnym programie edukacyjnym jezuitów, są tu grzechy mniejsze – bohater lubi np. wystawnie przygotowaną ucztę – i najcięższy: ateizm” (Cz. Hernas, „Barok”, s. 211). Ta tragedia jezuicka ponadto przeszła do historii, ze względu na zamieszczony w nim lament poddanych na pana, po raz pierwszy w polskiej literaturze. strona: - 1 - - 2 - - 3 - Krótka charakterystyka epoki: Barok charakteryzował się różnorodnością tematów i form. Na określenie nowych tendencji w różnych krajach używano odmiennych terminów: gongoryzm – Hiszpania, marinizm – Włochy, sarmatyzm – Polska. Barok pojmowano jako sztukę kontrreformacji. Wizja świata była niespokojna i chaotyczna. Artyści zaczęli pokazywać w swoich postaciach niepokój, niepewność i niewiarę w możliwości człowieka. Nowa sztuka była początkowo skomplikowana, odwoływał się do intelektu odbiorcy. Artyści stosowali: koncept (łac. conceptus – ujecie) oryginalny pomysł kompozycyjny lub stylistyczny mający na celu zaskoczenie czytelnika, puetna – zaskakujące zakończenie utworu, dowcip – dostrzeganie niezwykłych podobieństw, paradoks – czyli myśl kłócąca się z powszechnym mniemaniem. Niezrozumiałą naturę świata najlepiej wyrażały sformułowania wewnętrznie sprzeczne. Świat nie jest harmonijnym porządkiem. Artyści widzą świat chaotyczny i zmienny. Sztuka opisująca taką rzeczywistość staje się śmiała, zaskakująca i dziwna. Podłoże społeczno-polityczne: 1545 – sobór w Trydencie, początki kontrreformacji, 1546 – pierwsze jezuicie kolegium w Polsce, 1600 – początek wojen polsko-szwedzkich, 1609 – rokosz Zebrzydowskiego, 1618 – początek wojny trzydziestoletniej, 1621 – bitwa z Turkami pod Chocimiem, 1648 – powstanie Chmieleckiego, 1651 – bitwa pod Beresteczkiem, 1655 – potop szwedzki, 1658 – wygnanie arian z Polski, 1655 – rokosz Lubomierskiego, 1673 – bitwa z Turkami pod Chocimiem 1683 – odsiecz Wiednia 1697-1763 – rządy Sasów w Polsce Barok to epoka pełna wojen domowych i kontrreformacji. Renesansowe nurty reformacji uległy załamaniu, a Kościół podjął próby reorganizacji. Na soborze trydenckim postulowano wzmocnienie władzy papieskiej, sformułowano oficjalną naukę Kościoła katolickiego oraz zaczęto przeciwdziałać reformacji. Utrwalenie zasad religii katolickiej miało przez sztukę o charakterze sakralnym, głównie przez architekturę, malarstwo, rzeźbę i literaturę. Wiele dzieł sztuki uległo zniszczeniu a ogłoszenie Indeksu ksiąg zakazanych zapoczątkowało kościelną cenzurę. Kościół chciał powrotu do estetycznego średniowiecza. Wszystkie te zjawiska zmierzały do przeciwdziałania reformacji i określa się je mianem kontrreformacji. Jezuici: Szczególną rolę w realizowaniu haseł nowego nurtu miał odegrać, utworzony w 1543r. przez Ignacego Loyolę. Członków zakonu Najświętszej Marii Panny Serca Jezusowego nazywano jezuitami. Jezuici zakładali szkoły dla ubogiej szlachty umożliwiając w ten sposób kształcenie, zakładali także biblioteki i drukarnie, Jezuici wyróżniali się wysokim poziomem intelektualnym. Wykorzystywali wszystkie metody by pozyskać wiernych. Kościoły jezuickie zaskakiwały wiernych bogactwem form architektonicznych i obfitością wystroju wewnętrznego (bogata ornamentyka). Kościoły olśniewały i przyciągały widzów. Stare kościoły przerabiano na styl barokowy. W kolegiach uczono pisania pobożnych wierszy i organizowano przedstawienia. Charakterystyka ludzi epoki: Twórcy baroku podkreślają przemijanie świata i wartości ziemskich. W człowieku dostrzegają dualizm jego natury, tzn. człowiek składa się z ducha i materii. Nastąpiło nasilenie chrześcijańskiej świadomości religijnej, tzn. pojawiły się programy odnowy moralnej i religijnej w ramach kościoła katolickiego. Wprowadzono formy religijności, które miały kształtować duchowość ludzi wykształconych i prostych. Pisarze: Molier- Szkoła żon, Skąpiec, Mizantrop Torquato Tasso- Jerozolima wyzwolona Jean Baptiste Racine- Berenika John Milton- Raj utracony Wacław Potocki- Pieśni Pokutne, Judyta Zbigniew Morsztyn- wiersze Mikołaj Sęp Sarzyński- Rytmy albo wiersze polskie Architektura: Domenico Fontana- budowa pałacu laterańskiego Giovanni Bernini- Plac Św. Piotra Rzeźba: Giovanni Bernini- Pluton i Prozerpina Alessandro Algardi- Ścięcie Św. Pawła Malarze: Caravaggio- Ekstaza Św. Franciszka Diego Velazquez- Triumf Bachusa Muzyka: Jan Sebastian Bach- Koncerty brandenbusrkie Antonio Vivaldi- Cztery pory roku Barok był okresem kulturalnym, który trwał od drugiej połowy XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku. Rozprzestrzenił się w całej Europie i Ameryce Łacińskiej, a także w innych regionach skolonizowanych przez Europejczyków. Barok przeciwstawiony renesansowi jako wyraz pesymistycznej, zawiedzionej, krytycznej i złożonej wrażliwości. Dzieje się tak dlatego, że literatura i sztuka barokowa to czas niepokojący z psychologicznego, kulturowego i społecznego, a także politycznego i ekonomicznego punktu widzenia. Ale czym jest barok? Jak jest definiowana i co ją charakteryzuje? Czym jest barok? Caravaggio: Powołanie św. Mateusza. 1601. Olej na płótnie. 3,38 m × 3,48 m. Kaplica Contarelli, można określić jako „sztukę pojawiania się”, już w sztuce, już w literaturze. Za fundamentalne dla jego estetyki można uznać trzy elementy: efekt, widowiskowość i emocjonalność. Termin barok został użyty po raz pierwszy w połowie XVIII wieku w kontekście oświecenia lub oświecenia. Pierwotnie znaczenie baroku został zaczerpnięty ze staroportugalskiego, ponieważ „barok” oznaczał rodzaj perły o nieregularnym kształcie. W epoce oświecenia iluminaci Diderot i Rousseau używali tego słowa do pejoratywnego opisania sztuki tego okresu, którą uważali za dziwaczną i zagmatwaną. Jednak późniejsza historiografia potwierdziła wartość estetyczną tego okresu. Cechy barokowe Przerażenie Pedro Pablo Rubens: Okropności wojny. 1638. Olej na desce. 206 × 345 Pitti, cokolwiek charakteryzowało barok, to był to początek horror, łacińskie wyrażenie oznaczające „horror do pustki”. Sztuka baroku we wszystkich swoich przejawach lubi barwne i ozdobne wykończenia, którymi zamierza wypełnić całą przestrzeń. Dynamizm i napięcie Poczucie ruchu, dynamizmu i napięcia jest w baroku fundamentalne. Nie szukamy odpoczynku, przeciwnie, powstają napięcia między formami, dźwiękami, słowami czy pojęciami. Reprezentacja pasji i wewnętrznych temperamentów Barok odchodzi od renesansowych filozoficznych przepisów, które wzywały do ​​miary i równowagi. Stawia raczej na przedstawienie pasji i wewnętrznych temperamentów, zarówno dla każdej postaci, jak i dla całej pracy. Wyszukiwanie kontrastu W różnych dyscyplinach artystycznych barok ujawnia zamiłowanie do kontrastu, które w sztukach plastycznych wyraża się poprzez światłocienie. Dotyczy to nie tylko malarstwa, ale architektury, rzeźby, muzyki, a nawet literatury. Podstawienie bezwzględne za względny A. ustępuje miejsca względności, zgodnie z epoką, w której brakowało bezpieczeństwa filozoficznego, teologicznego i kulturowego. Dominuje porządek percepcji, efektu, poszukiwania wrażeń i sprzeczności nad zamkniętymi zasadami. Wiele ośrodków Berniniego: Baldokin Świętego Piotra. Bazylika Świętego Piotra, Watykan, Rzym. Zdjęcie: Rubén Ramos barokowa wyróżniała się pominięciem idei dzieła z jednym centrum zainteresowania (na przykład malowaniem pojedynczego punktu zbiegu), aby uciekać się do wielu centrów. Ośrodki te często generują kompozycje eliptyczne. Taka zasada była widoczna we wszystkich dyscyplinach artystycznych, choć dostosowana do ich zasobów. Niepełny lub niespójny efekt Barok promował w konsekwencji efekt rozłączenia lub otwartego lub niekompletnego dzieła, w przeciwieństwie do renesansu, który zamknął uniwersum samego dzieła. Ten smak niekompletności wyrażał troskę o nieskończoność i transcendencję. Szukaj metafizycznego dreszczyku W obliczu racjonalnej woli renesansu, która szukała harmonii i równowagi, barok preferuje propagowanie metafizycznego drżenia. Pesymizm i rozczarowanie W przeciwieństwie do renesansu, barok jest zdominowany przez myślenie pesymistyczne i/lub rozczarowane, w odpowiedzi na kryzys historyczny, którego doświadczali. Barokowe motywy artystyczne Carracciego: Rzeź. 1583. Olej na płótnie. 185 cm × 266 cm. Galeria Obrazów Kościoła Chrystusa w historia, religia i mitologia, choć woleli sceny z większym dramatem i zamieszaniem. Odnosić się do religiaKościół katolicki ustanowił ikonografię, aby zapobiec herezji. Preferowane były takie tematy jak Niepokalane Poczęcie, Eucharystia, święci, Kościół triumfujący, bardzo delikatne kwestie w sporze z protestantyzmem. Aluzja do przemijanie czasu i odczarowanie świata, tak dobrze jak zwyczaje i życie codzienne, w tym rzeczywistości społecznej. Może Ci się spodobać: renesans Tak Neoklasycyzm. Literatura barokowa Literatura barokowa charakteryzowała się ówczesnym zainteresowaniem detalem, efektem i bogactwem formalnym. Z tego powodu charakterystyczne było nadmierne używanie figur literackich, takich jak przymiotniki, wielokropek, metafora, hiperbaton, antyteza i peryfraza. Jeśli chodzi o płcieliteratura barokowa nadała ciągłość tym odziedziczonym przez renesans. Nastąpił jednak nowatorski rozwój dramaturgii, zwłaszcza w formie komedii i tragikomedii. Zakwestionowały one klasyczną strukturę trzech jednostek dramatycznych. Barok powitał wielką wielość nurtów literackich. W konkretnym przypadku literatury hiszpańskiej najważniejsze były dwa nurty: culterismo i conceptismo. kulturoznawstwo czy gongoryzm przedkładał formę nad treść. W związku z tym był bogatszy w figury mowy i odniesienia literacko-literackie. Jej głównym przedstawicielem był Luis de Góngora. pojęcie cenił sobie treść tak samo jak formę. Opiera się na prezentacji pomysłów lub koncepcji poprzez pomysłowość werbalną. Jednym z jej głównych propagatorów był Francisco de Quevedo. Tematyka literatury barokowej krążyła wokół troski o przemijanie życia, pozory i odczarowania. Mianowicie: Świat jako teatr: niepewny świat pozorów, który skłania do refleksji. Świat do góry nogami: Ubolewam nad niesprawiedliwością i deformacją tego, co powinno być. Homo homini toczeń: ogłasza, że ​​człowiek jest wilkiem dla człowieka. Milicja amoris: porównanie miłości z wojną. Zmiana fortuny: Żałuję krnąbrnego charakteru szczęścia. Pamiętaj o śmierci: przypomnienie o nieuchronności śmierci. Fugita tempowa: Lamentuję nad przemijaniem czasu i istnienia. Róże Panny Collige lub 'pokrój róże, dziewczyno': przekonywać panny, by wykorzystywały młodość. Chwytaj dzień: zaprasza do skorzystania z dnia jako jedynej opcji w obliczu nieuchronnej śmierci. Autorzy i dzieła literatury barokowej Luis de Gongora, Hiszpania, 1561-1627. Najbardziej reprezentatywne prace: Bajka o Polifemie i Galatei; Samotności. Lope de Vega, Hiszpania, 1562-1635. Najbardziej reprezentatywne prace: Fuenteovejuna; Pies w żłobie. Francisco de Quevedo, Hiszpania, 1580-1645. Najbardziej reprezentatywne prace: Sny i przemówienia; Hiszpański Parnas; Historia życia Buscón. Tirso de Molina, Hiszpania, 1579-1648. Najbardziej reprezentatywne prace: Oszust z Sewilli; Skazani jako nieufni; Ta haniebna w pałacu. Pedro Calderon de la Barca, Hiszpania, 1600-1681. Najbardziej reprezentatywne prace: Życie jest snem; Wielki teatr świata; Stały książę. Sor Juana Ines De La Cruz, Nowa Hiszpania, 1648-1695. Najbardziej reprezentatywne prace: Boski narcyz; Redondille; Najpierw śnię; Wysiłki domu. John Milton, Anglia, 1608-1674. Najbardziej reprezentatywne prace: Raj utracony; Dwadzieścia trzy sonety; Comus; Arkady. Giovan Battista Marino, Włochy, 1569-1625. Najbardziej reprezentatywne prace: Szlam go; Lira; „L'Adone”. Jean-Baptiste Poquelin lub Molier, Francja, 1622-1673. Najbardziej reprezentatywne prace: Tartuff; Wyimaginowany pacjent; Lekarz z kijami. Jean Racine, Francja, 1639-1699. Najbardziej reprezentatywne prace: Fedra; Andromacha; Ifigenia. Zobacz też: Wiersze barokowe. Życie jest snem, autorstwa Pedro Calderón de la Barca. Sor Juana Inés de la Cruz: biografia, praca i wkład. Trendy literackie Sztuka barokowa Diego Velazquez: Stara kobieta smaży jajka, 1618, olej na płótnie, 100,5 cm × 119,5 cm, National Gallery of Scotland, jak reszta artystycznych przejawów baroku, sztuki plastyczne charakteryzują się zasadniczo dynamizmem i napięciem kompozycji. Znalazło to odzwierciedlenie w konkretnych cechach, takich jak użycie wielu punktów zbiegu; otwarte samoloty; kompozycje asymetryczne; nadmierna ornamentyka; bogactwo detali i szczery gust kolorystyczny. Nowe gatunki obrazkowe pojawiały się także w baroku, np. portrety zbiorowe, martwe natury, vanitas, malarstwo rodzajowe i pejzaż. portrety firmowe lub kolektywy przedstawiały kilka osób na jednym płótnie. Często nawiązywały do ​​ludzi skupionych wokół zawodów, cechów czy zawodów. martwe natury martwe natury przedstawiały pokarm zwierzęcy i roślinny, kwiaty i przedmioty użytkowe. W krajach zamożnych wyrażali obfitość. W krajach pogrążonych w kryzysie, takich jak Hiszpania, wyrażali głód. Płeć vanitas to odmiana martwych natur, która zwraca uwagę na marność i przemijanie czasu. Dlatego obejmuje czaszki, bańki mydlane, rozkładające się jedzenie, płonące świece itp. Malarstwo rodzajowe nawiązuje do codziennych scen w lokalnym kolorze. Chociaż istniał przed barokiem, w tym okresie przeżywa ważne odrodzenie. Wreszcie sceneria Kraj jako gatunek autonomiczny rozwija się w przejściu od renesansu do baroku, choć zawsze towarzyszył portretom lub scenom. Artyści wizualni, architekci i dzieła sztuki barokowej Caravaggio, Włochy, 1573-1610. Malarz w ciemnym stylu. Prace reprezentatywne: Młody Bachus; Powołanie św. Mateusza; Nawrócenie św. Pawła i Ukrzyżowanie św. Piotra. Annibale Carracci, Włochy, 1560-1609. Jeden z twórców malarskiego klasycyzmu i prekursor neoklasycyzmu. Prace reprezentatywne: Rzeź, Założenie (1587); Wenus, Adonis i Kupidyn; Ofiara Izaaka. Gian Lorenzo Bernini, Włochy, 1598-1680. Rzeźbiarz, architekt, malarz, rysownik i scenograf. Prace reprezentatywne: Apollo i Daphne; Porwanie Prozerpiny;Ekstaza św. Teresy; Katedra św. Piotra, Plac św. Piotra, Watykan, Rzym. Francisco de Zurbarán, Hiszpania, 1598-1664. Malarz ponury o kompozycyjnej prostocie i dużym realizmie. Prace reprezentatywne: Adoracja pasterzy; Św. Franciszek w medytacji; Mistyczne zaręczyny św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Diego de Silva Velázquez, Hiszpania, 1599-1660. Malarz mrocznego naturalizmu. Prace reprezentatywne: Agwador Sewilli; Adoracja Trzech Króli; Poddanie Bredy; Ukrzyżowany Chrystus, Las Meninas lub Rodzina Filipa IV. Bartolomé Esteban Murillo, Hiszpania, 1617-1682. Malarz zorientowany na tematy religijne z humanitarnym i prostym traktowaniem. Prace reprezentatywne: Święta Rodzina ptaszka; Dziewica z Dzieciątkiem ze Świętą Rozalia z Palermo; liczne wersje Niepokalane Poczęcie. Petrus Paulus Rubens, Holandia, 1577-1640. Malarz wyróżniający się podejściem do napięcia między dynamizmem intelektualnym a emocjonalnym i formalnym. Prace reprezentatywne: Tryptyk Zmartwychwstania Krzyża; Wyrok Paryża; Adoracja Trzech Króli; Porwanie Prozerpinado; Trzy łaski Tak Ogród miłości. Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Holandia, 1606-1669. Motywy wielkiej dramaturgii, dynamizmu i realizmu w portretach firmowych. Prace reprezentatywne: Lekcja anatomii dr Nicolaesa Tulpa; Filozof w medytacji lub Uczony w medytacji; Powrót syna marnotrawnego. Anthony van Dyck, Holandia, 1599-1641. Bujny i dynamiczny styl, który przekształcił się w elegancki i uroczysty. Prace reprezentatywne: Aresztowanie; Carlos I jako myśliwy i Konny Portret Carlosa I. Nicolas Poussin, Francja, 1594 -1665. Reprezentant francuskiego nurtu klasycystycznego XVII wieku. Prace reprezentatywne: Plaga Merkuriusza; Adoracja złotego cielca; Pasterze Arkadii. Może Ci się spodobać: Architektura barokowa: charakterystyka i styl. Diego Velázquez: biografia, charakterystyka i prace. Muzyka barokowa Claudio Monteverdi – L'Orfeo: Akt 1 Prolog „Dal mi permesso” Muzyka barokowa była pod wieloma względami przełomowa. Charakteryzował się rozwojem harmonii tonalnej i kontrapunktu. Podobnie w muzyce barokowej pojawił się ciągły bas, utrwalił się wyraźny i ograniczony rytm oraz promowano improwizację i wirtuozerię. Nie mniej ważne, barok był odpowiedzialny za wynalezienie orkiestry, choć wtedy była to orkiestra mniejsza niż dzisiaj. Twórczość muzyki barokowej nie ograniczała się do cech nowego języka muzycznego. Wiele gatunków muzycznych powstały w baroku, takie jak opera, oratorium, kantata, sonata, koncert wielki i przymierzalnia. Opera promował ją kompozytor Claudio Monteverdi. Łączył sztukę teatralną ze śpiewem iw zasadzie składał się z recytatywów i arii dla solistów, chórów i uwertury instrumentalnej. kaplica wiąże się również ze śpiewaniem opowieści, ale nie jest to inscenizacja. Historie oratoriów są religijne, stąd ich nazwa. Ze swojej strony kantata Jest to forma muzyczna przeznaczona do śpiewania, zarówno do tematów religijnych, jak i świeckich, łącząca numery instrumentalne z recytatywami, ariami i chórami. Jeśli chodzi o muzykę instrumentalną, sonata przeznaczony był na wystawę jednego lub więcej instrumentów solowych, natomiast koncert wielkioznaczało to początek muzyki orkiestrowej. Do tego dodano przymierzalnia, ciąg utworów do tańca, zwykle składa się z czterech części. Muzycy i kompozytorzy Claudio Monteverdi, Włochy, 1567-1643 Najbardziej reprezentatywne prace: Bajka o Orfeuszu; Koronacja Poppei; Madrygały różne. Antonio Vivaldi, 1678-1741. Najbardziej reprezentatywne prace: Cztery pory roku; Stabat Mater; Koncert mandolinowy; Concerto alla rustica. Jean-Baptiste Lully, Francja, 1632-1687. Najbardziej reprezentatywne prace: Kadmus i Harmonia; Amadís; Balet royal de flore, lwv 40. Marc-Antoine Charpentier, Francja, 1643-1704. Najbardziej reprezentatywne prace: Powiększenie; Portowa Msza Królewska; Wyimaginowany Le Malade; David et Jonathas. Johann Pachelbel, Niemcy, 1653-1706. Najbardziej reprezentatywne prace: Kanon D-dur; Musikalische Sterbensgedancken; Hexakordum Apollinis. Jan Sebastian Bach, Niemcy, 1685-1750. Najbardziej reprezentatywne dzieła: Oratorium Pasja według św. Mateusza; Toccata i fuga d-moll BWV 565; Dobrze hartowany klawesyn; Wynalazki i symfonie. Georg Friedrich Haendel, Niemcy, 1685-1759. Najbardziej reprezentatywne dzieła: Oratorium Mesjasz; Giulio Cesare; Acis i Galatea; Saul; Muzyka wodna. Henry Purcell, Wielka Brytania, 1659?-1695. Najbardziej reprezentatywne prace: Dydona i Eneasz; Pełny hymn; Królowa wróżek. Hymn; Królowa wróżek. Kontekst historyczny baroku Rembrandta: Lekcja anatomii dr Nicolaesa Tulp. 1632. Olej na płótnie. 1,7m x 2,16m. Mauritshuis, baroku była po części konsekwencją oddziaływania pewnych historycznych poprzedników, które sprzyjały pojawianiu się w kolejnych latach bardzo zróżnicowanych propozycji artystycznych. Z jednej strony odkrycie Ameryki w 1492 roku położyło kres izolacji kontynentu amerykańskiego. Tym samym sprzyjał konsolidacji absolutyzmu, podbojowi i kolonizacji Ameryki, triumfowi firm handlowych i ruchu transoceanicznego. Z kolei reformacja luterańska w 1517 r. i katolicka kontrreformacja w 1545 r. zerwały kulturową i duchową jedność Europy. W tym samym czasie heliocentryczna teoria Kopernika około 1543 r., postępy Galileusza i prawa Keplera wstrząsnęły podstawami kreacjonizmu i antropocentryzmu. Dodaj do tego kryzys w Europie w XVII wieku. Upadek gospodarki, rewolucja cenowa, wstrząsy społeczne, wojny (wojna 30 lat, kryzys 1640 w Hiszpanii), głód, epidemie i spadek wskaźnika demograficznego itp. Wszystko to złożyło się na barokową ekspresję w bardzo dynamicznej, kreatywnej, oryginalnej sztuce, a przede wszystkim zróżnicowanej w swoim wszechświecie stylów, tematów i zasobów w każdym kraju, w którym się manifestowała. Barok to jeden z głównych kierunków w historii sztuki europejskiej. Trwał od końca XVI do XVIII wieku. W odróżnieniu od renesansu, którego artyści postawili człowieka w centrum swoich zainteresowań i poszukiwań twórczych, artyści barokowi głównym przedmiotem swojej twórczości uczynili Boga i sprawy boskie, najczęściej w ujęciu mistycznym. Na uformowanie się malarstwa barokowego największy wpływ wywarło włoskie środowisko artystyczne i reprezentowane w nim nurty, w tym nurt naturalistyczny, nurt klasyczny oraz kolorystyczny szkoła wenecka. Prądy te, przeplatając się z tendencjami mistyczno-symbolicznymi i nurtem sztuki dworskiej, były głównymi kierunkami malarstwa barokowego. W malarstwie religijnym dominowała tematyka mistyczno-symboliczna i martyrologiczna, zaś w malarstwie świeckim — sceny mitologiczne, alegoryczne, historyczne i portret, a także pejzaż i martwa to styl bogaty w zdobnictwo, pomysłowe rozwiązania i symbolikę. Z założenia opierał się na wykorzystywaniu ludzkiej zmysłowości do przekazania treści religijnych. Stąd, na przykład, przedstawienia świętych w ekstazie. Działano silnie na fantazję odbiorców w celu wywołania ich zachwytu. Obrazy barokowe cechowała dynamiczna kompozycya, patos, ruch, teatralność gestu, niezwykłe ujęcia postaci, często, zwłaszcza w tematyce religijnej, dążenie do oddania silnych, czasem skrajnych uczuć. Stosowano silny światłocień. Kulminacją baroku był okres zwany Rokoko. W malarstwie pojawiła się stylistyka odmienna od barokowej. Zmieniła się tematyka, technika, barwy, format. Obrazy były malowane lekko i finezyjnie. Kolorystyka stała się jasna. Dominowała tematyka związana z zabawami i wydarzeniami towarzyskimi na łonie natury, z bohaterami w strojach dworskich, bądź pasterskich. Malowano maskarady, widowiska teatralne, i przedstawienia o podtekstach erotycznych. Popularnością cieszył się portret, zdominowany przez wizerunki kobiet. Był bardziej intymny, często niewielkich rozmiarów i wykonywany pastelami. Podwaliny pod nowy styl w malarstwie położyli artyści włoscy XVI wieku: Michał Anioł, Tintoretto, Tycjan i Paolo Veronese. W czasach dojrzałego Baroku, jego ojczyzną nada pozostawały Włochy. Za najważniejszego artystę włoskiego Baroku uważa się Caravaggia. Oprócz niego należy wymienić również: Pietro da Cortona, Artemisię Gentileschi, Giovanni Battistę Piazzetta, Andrea Pozzo, Guido Reni i Giovanni Battistę Tiepolo. Poza Włochami, barok rozkwitł niemal w całej Europie. W Hiszpanii największe uznanie zyskał Diego Velázquez, a także Bartolomé Esteban Murillo, José de Ribera i Francisco de Zurbarán, w późniejszym okresie, w czasach manieryzmu tworzył El Flandrii tworzyli Rubens, Antoon van Dyck i Jacob Jordaens, w Holandii malował Rembrandt, Frans Hals i Johannes Vermeer. Barok rozwijał się również we Francji, gdzie wybitnych osiągnięć dokonali Claude Lorrain, Nicolas Poussin, Hyacinthe Rigaud i Antoine Watteau.

artyści baroku i ich dzieła